Dan sjećanja na žrtve Holokausta Print E-mail

next Dan sjećanja na žrtve Holokausta 

Svake godine 27. januara obilježavamo Dan sjećanja na žrtve Holokausta, dan na koji se s posebnom tugom i pijetetom sjećamo šest milona nevino stradalih Jevreja. Nažalost, ovaj broj nije broj ukupno stradalih zbog "fašističke nemani" koja je u prvoj polovini prošlog vijeka harala svijetom, uglavnom Evropom. Osim naših sunarodnjaka, osim Jevreja, u tom suludom povampirenom vremenu stradalo je mnogo više ljudi, ljudi različitih nacionalnosti, bila je to velika kataklizma i sunovrat čovječanstva.

Holokaust je bio zločin protiv čovječnosti, bez presedana, a cilj je bilo totalno uništenje jevrejske populacije u Evropi, do poslednjeg muškarca, žene i djeteta. Bila je to planirana politika jedne močne države, nacističkog Rajha, koja je mobilisala sve svoje resurse da uništi jedan narod u celosti. Jevreji nisu bili osuđeni na smrt zbog svojih vjerskih niti političkih uverenja. Nisu bili ni ekonomska ni vojna prijetnja nacističkoj državi. Poubijani su, ne zbog toga što su nešto ucinili, ne zbog neke njihove krivice, nego prosto zbog same činjenice svog rodenja, činjenice da su rođeni kao Jevreji.

Danas, 27. januara obilježavamo Dan sječanja na žrtve holokausta, dan na koji se s posebnom tugom i pijetetom sjećamo šest milona nevino stradalih Jevreja. Nažalost, ovaj broj nije broj ukupno stradalih zbog "fašističke nemani" koja je u prvoj polovini prošlog vijeka harala svijetom, uglavnom Evropom. Osim naših sunarodnjaka, osim Jevreja, u tom suludom povampirenom vremenu stradalo je mnogo više ljudi, ljudi različitih nacionalnosti, bila je to velika kataklizma i sunovrat čovječanstva.

Holokaust je bio zločin protiv čovječnosti, bez presedana, a cilj je bilo totalno uništenje jevrejske populacije u Evropi, do poslednjeg muškarca, žene i djeteta. Bila je to planirana politika jedne močne države, nacističkog Rajha, koja je mobilisala sve svoje resurse da uništi jedan narod u celosti. Jevreji nisu bili osuđeni na smrt zbog svojih vjerskih niti političkih uverenja. Nisu bili ni ekonomska ni vojna prijetnja nacističkoj državi. Poubijani su, ne zbog toga što su nešto ucinili, ne zbog neke njihove krivice, nego prosto zbog same činjenice svog rodenja, činjenice da su rođeni kao Jevreji.

Biti rođen kao Jevrej značilo je, u očima Hitlera i nacističkog režima, apriori, ne biti ljudsko biće, dakle, ne biti vrijedan ostanka u životu. Bilo je i drugih nedužnih žrtava nacisticke rasne ideologije: Romi su smatrani za rasno nečiste, pa su slati u gasne komore; Rusi, Poljaci i drugi okupirani narodi na istoku bili su bačeni u ropstvo. Čak i sami Nijemci, ali, oni koji su žigosani kao mentalno ili fizički defektni, bili su ubijani, sve dok javni protest nije ublažio ovu politiku. Znamo da su pod nacističkim režimom esesovci, ajnzac-grupaši, Vermaht, Redarstvena policija i stražari u logorima smrti, praktikovali brutalnost u dotad nepoznatim razmjerama; znamo da su vodili u smrt kolonu za kolonom polugolih,odraslih ljudi i da su razbijali lobanje jevrejskih beba, bez imalo žaljenja ili kajanja; znamo da su sagradili ogroman sistem koncentracionih logora i logora smrti sa jednim jedinim ciljem proizvodnje leševa u industrijskim razmjerama, leševa među kojima su brojnošću uglavnom prednjačili Jevreji.

Pitanje je: zašto? Zašto su Jevreji gonjeni da rade do smrti na teškim a potpuno besciljnim poslovima, u vrijeme kad je Rajh trpio akutni nedostatak radne snage? Zašto su kvalifikovani radnici-oružari likvidirani u logorima u vreme kad je Vermaht imao hitne potrebe za dodatnim količinama oružja? Zašto su nacisti uporno tvrdili da se bore protiv strahovito močnog "jevrejstva" iako su baš masovnim ubijanjem Jevreja pokazali da taj njihov protivnik nije imao apsolutno nikakvu moć?

U jezgru ove prividne misterije leži suluda rasistička, nacionalistička ideologija ili pogled na svijet koji je proklamovao da je izvor svakog zla – Jevrej.
U Hitlerovoj genocidnoj rasistickoj ideologiji, iskupljenje Nijemaca i "arijevskog" čovečanstva zavisilo je od "konačnog rješenja jevrejskog pitanja". Ako taj demonski "neprijatelj svijeta", kako su nas nazivali, ne bude konačno uništen, neće biti "mira" u Evropi koja, naravno, mora biti pod njemačkim rukovodstvom; neće postojati taj kontinent, na kome bi Njemačka trebalo da ispuni svoju prirodnu sudbinu i da se proširi na istok da bi stvorila životni prostor za svoj narod.

Da bi se holokaust zaista sproveo, nije bila dovoljna samo jedna apokaliptična ideologija antisemitizma. Holokaust je, takode, bio i produkt najmodernijeg, tehnički najnaprednijeg društva u tadašnjoj Evropi – i to društva sa jako razvijenom birokratijom. Glatko funkcionisanje industrijalizovanog masovnog ubijanja ljudi u logorima smrti kao što su bili Aušvic ili Treblinka – to je bio novum u evropskoj i svijetskoj istoriji. Ali Nijemci i njihovi pomagaći ubili su milione Jevreja i drugim, primitivnijim, "arhaičnim" metodama u Rusiji, istočnoj Evropi i na Balkanu.  Rusi, Poljaci, Srbi i Ukrajinci, iako nisu bili predviđeni za sistematsko masovno likvidiranje, ipak su desetkovani. Tri miliona sovjetskih ratnih zarobljenika će umrijeti u njemačkom zarobljeništvu.
Nisu Nijemci sami sproveli holokaust, mada su pod nacističkom vladavinom nesumnjivo bili udarni odred i glavna pokretaćka snaga. Našli su mnogo "pomagaća", saradnika koji su im se vrlo rado pridružili, medu mnogim evropskim nacijama, nažalost i među narodima Balkana.

Holokaust je bio panevropski dogadaj koji se nije mogao desiti da nije, krajem 1930-tih godina, bilo mnogo miliona Evropljana željnih da vide kraj mnogovjekovnog prisustva Jevreja medu njima. Konsenzus oko ovoga bio je naročito jak u zemljama istocnog dijela centralne Evrope gde je velika večina evropskih Jevreja živjela i gde su Jevreji zadržavali svoje nacionalne karakteristike i kulturnu posebnost, nisu se asimilirali u potpunosti. Ali antisemitizam je bio u porastu i u zapadnoj Evropi i u Americi, i bio je povezan sa nevoljama koje je izazvala Velika ekonomska kriza, sa uvećanom ksenofobijom, strahom od imigracije i uticajem fašističkih ideja.Ovom neprijateljstvu prema Jevrejima doprinijelo je nevoljnost britanskih i američkih političara koji su tada trebali donositi ili su donosili odluke da preduzmu ili ne preduzmu ma kakve značajnije napore da se evropskom jevrejstvu pomogne tokom nacizma u Evropi i holokausta posebno.

U predvečerje holokausta, Jevreji Evrope našli su se u klopci iz koje se nije video nikakav izlaz. Oči u oči gledao ih je najopakiji i najopasniji neprijatelj u njihovoj istoriji – jedna dinamična velika sila u srcu evropskog kontinenta otvoreno riješena da ih definitivno satre. Uticaj te velike sile osjećao se u susjednim zemljama, a naročito na istoku i jugoistoku Evrope: te države počele su donositi svoje sopstvene antisemitske zakone, zakone koji su ograničavali jevrejska prava i koji su značili pritisak da se jevrejska populacija nekako ukloni ili nekud preseli. Štaviše, tri miliona Jevreja u komunističkoj Rusiji ostali su odsječeni od jevrejskog svijeta; pa ipak, identifikacija Jevreja sa boljševizmom postala je veoma opasan politički mit, koji je doveo do masovnog ubijanja Jevreja čim su nacisti i njihovi saveznici počeli da napreduju na Istočnom frontu, u junu 1941.

Jevreji Amerike imali su ograničene mogućnosti da pomognu evropskom jevrejstvu, ograničene zbog njihove sopstvene nesigurnosti, zbog straha od antisemitizma, i zbog realnosti američkog izolacionizma pre kasnih mjeseci 1941. Jevreji Palestine bili su još uvek jedna relativno mala zajednica pod britanskom kontrolom, suočena sa neprijateljskom arapskom večinom. Iako je tokom 1930-tih godina bio u porastu, cionistički pokret bio je politički toliko rascjepkan na frakcije, i toliko nesložan, da nije mogao ništa efektivno niti efikasno da učini.

Nacistički mit da su Jevreji odlično organizovana internacionalna sila sa jasno definisanim ciljevima i zajedničkim "rasnim" interesima bio je, dakle, daleko od realnosti. Jevreji su bili faktički dezorganizovani, realno bez vlasti, i nedovoljno solidarni oko ma kog zajedničkog spiska političkih ciljeva. Prije, i za vrijeme holokausta oni nisu imali ni državu, ni vojsku, nikakvu jevrejsku teritoriju niti zastavu, a kamoli koherentan organizacioni centar.

Sa rijetkim izuzetcima, kao što su bili Danska, Finska, Italija i Bugarska (države sa relativno malenim jevrejskim populacijama), Jevreji su, kad se mračna noć progona spustila na njih, bili surovo razočarani nedostatkom solidarnosti kod većine njihovih nejevrejskih komšija. Još groznija je bila lakoća sa kojom su evropske države i vlade, kojima su Jevreji uvijek bili lojalno i sa punim povjerenjem služili, prestale da ih štite, žrtvujuci prava Jevreja, kao da su Jevreji apsolutno izvan okvira civilizacije. Mnogi Jevreji nisu bili sposobni da spoznaju i da se otvoreno suoče sa ovim grubim činjenicama, niti da izvuku potrebne zaključke, sve dok nije bilo prekasno. Hitlerov rat našao ih je u zamci, gde su ostali praktično bez ikakve odbrane, gde ih je zgrabio njihov bezobzirni neprijatelj rješen da ih pobije do posljednjeg, u svijetu kome je bilo manje-više svejedno kakva će njihova sudbina biti.

Iz ognja ove jezive traume koja ih je mogla potpuno razbiti, Jevreji su kao narod ustali posle Drugog svetskog rata i uspostavili svoju sopstvenu nezavisnu državu. I druge nacije i manjine naučile su, posle Drugog svjetskog rata, cijenu nemoći, pa su se počele boriti da steknu slobodu od totalitarne tiranije i inostranog porobljavanja.

Ali holokaust ima i neke univerzalnije lekcije. On nas podsjeća da ksenofobija, rasizam i antisemitizam i mnogi drugi "izmi" mogu dovesti do kolektivnog nasilja i do zvjerstava nezamislivih razmjera; i da svako društvo, ma koliko bilo u kulturnom, naučnom i tehničkom pogledu napredno, može postati u cijelosti kriminalno onog trenutka kad izgubi sposobnost razlikovanja pravde od nepravde.
Holokaust podvlači koliko je opasna ideologija vlasti, posebno ako ta vlast nije sputana nikakvim etičkim obzirima. Holokaust nas uči da je svaka individua odgovorna za svoju sopstvenu savjest i sudbinu. On je i istorijsko upozorenje svakom kolektivu, ali i pojedincu da izvršavanje naredenja ne oslobađa od krivice za počinjene zločine.

Ako postoji neka opšta pouka, onda moramo naučiti da se zlu možemo i moramo suprotstaviti već u njegovim ranim fazama; da uvijek imamo izbora, te da za fašizam, rasizam i antisemitizam nema mesta u civilizovanom društvu. Holokaust je najekstremniji od svih ekstremnih slučajeva, crna rupa istorije; on ne samo što osporava sve naše olako prihvaćene pretpostavke o modernosti i progresu, nego dovodi u pitanje i samu našu svijest o tome šta znači biti ljudsko biće.
Na kraju, svjesni pogubnosti i katastrofalnih posljedica največeg zločina moderne civilizacije, na Dan sjećanja na žrtve holokausta, moramo se s pijetetom sjetiti stradalih, porobljenih, pretučenih i nažalost na monstruozne načine ubijenih šest milona Jevreja i još mnogo miliona ljudi, drugih naroda, a sve u ime sulude ideje fašizma, rasizma i ksenofobije, te još jednom, s nadom u iskrenost, reči "nikad više".

 
< Prev   Next >
powered_by.png, 1 kB

Guestbook - Last Post

Adnan
I samo da zahvalim na informacijama sa vase stranice i meni je trebalo za seminarski.
mod_vvisit_counterToday328
mod_vvisit_counterYesterday571
mod_vvisit_counterThis week3741
mod_vvisit_counterThis month12862
mod_vvisit_counterAll2729280

Newsletter

Ako želite primati novosti sa našeg web-a prijavite se na Newsletter






Follow benevolencija on Twitter

© 2020 Jewish Community of Bosnia and Herzegovina