Kristalna noć Print E-mail

info Kristalna noć
Kristalna noć (Kristallnacht), takođe je poznata i po nazivu Reichskristallnacht (carska kristalna noć), te nazivu Pogromnacht (noć pogroma), to je bio veliki pogrom koji se desio širom Njemačke u noći 9. novembra 1938. godine. Pogrom je bio usmjeren protiv jevrejskih građana širom zemlje, i za mnoge posmatrače je bio prva naznaka onoga što danas nazivamo Holokaustom.

Ime ovog događaja je donekle kontroverzno. Nazivan je imenom Kristallnacht (kristalna noć) zbog polomljenih izloga prodavnica čiji su vlasnici uglavnom bili Jevreji. Postoje dva objašnjenja za ovaj termin.

Dr. Valter H. Pele, istoričar specijalizovan za modernu Njemačku, tvrdio je da direktan prijevod nije prihvatljiv jer je njegova originalna namjera bila da cinično propagira nasilje kao nešto metaforički "sjajno i blistavo" za Njemačku. U terminu carska kristalna noć (Reichskristallnacht) prefiks Reichs je prisvojni pridjev imenice Rajh, što znači carstvo. Obje forme ove riječi su široko korišćene u njemačkoj vladinoj propagandi tokom nacističkog perioda, i u ovom slučaju bi se istaklo kako (nebitno koliko spontanim se predstavljao ovaj događaj) se radi o događaju bitnom za cijelu naciju, a ne samo o skupu lokalnih događaja, čiji se značaj ograničava na te zajednice.

Mnogo vjerovatnije, ali zaboravljeno porijeklo riječi Kristallnacht nije u njemačkoj propagandi, nego u razgovorima običnih ljudi, pogotovo u Berlinu. Svjesni činjenice da su počinjeni mnogo ozbiljniji zločini od razbijanja izloga, ljudi su skovali ovaj naziv jer su se bojali represija nacističkog državnog aparata ako bi stvari nazvali pravim imenom. Mnogim ljudima je bilo jasno da pogromi nisu baš bili izljevi "spontanog gnjeva njemačkog naroda", kao što je nacistička propaganda pokušala to prikazati, već državno organizovan i izvršen čin terora.

Ovo objašnjava prefiks Reichs (carski), koji su ljudi koristili i u drugim kontekstima da ismiju i kritikuju aspekte nacističke diktature. Značenje (Reichs-)Kristallnacht kao termina koji kritikuje i optužuje nacističko rukovodstvo uveliko je zaboravljeno. Danas se u Njemačkoj uglavnom koristi izraz Pogromnacht (noć pogroma) što oslikava mišljenje da je Kristallnacht (kristalna noć) isuviše blag naziv.

Tokom 1930-tih mnogi Jevreji poljskog porijekla su živjeli u Njemačkoj, 28. oktobra 1938. godine, u petak, 17.000 njih je bez upozorenja okupljeno i usred noći deportovano u Poljsku. Mnogi od njih su bili u Njemačkoj veći dio svog života, a neki su čak bili i odlikovani njemački veterani iz Prvog svjetskog rata. Poljska vlada je odbila da ih primi, zbog čega su se oni vukli između njemačkih i poljskih graničnih ispostava tokom hladnih dana i noći dok njemačke vlasti nisu konačno ubijedile poljsku vladu da im odobri ulaz.

Heršel Grinspan (Herschel Grynszpan), jevrejski Nijemac koji je pobjegao u Francusku, primio je pismo od svoje porodice u kome su opisani svi užasni uslovi koje su oni iskusili tokom ove deportacije. U ponedjeljak 7. novembra, on je upucao sekretara njemačke ambasade u Parizu, Ernsta fom Rata. Dva dana kasnije Rat je preminuo u bolnici, a to je nacistima dalo povod da organizuju pogrom.

Ubistvo fom Rata služilo je kao izgovor da se lansira divljanje protiv jevrejskog stanovništva širom Njemačke. Planirano je da napad izgleda kao spontani čin, ali ga je ustvari organizovala njemačka vlada. Ovo znači da je sa organizacijom bilo saglasno rukovodstvo NSDAP-a (nacističke partije), i da se kao u čestim slučajevima vlada oslanjala na partijsku organizaciju kao dodatak zvaničnim vladinim linijama autoriteta.

Te noći oštećeno je i u mnogim slučajevima uništeno 1574 sinagoga (skoro sve koje su postojale u Njemačkoj), mnoga jevrejska groblja, više od 7000 jevrejskih radnji, i 29 velikih trgovina. Više od 20000 Jevreja je uhapšeno i odvedeno u koncentracione logore; nekolicina je prebijena na smrt dok su ostali bili primorani da gledaju. Broj ubijenih Jevreja nije sa sigurnošću utvrđen, ali se procjenjuje da ih je bilo od 36 do 200 tokom ta dva dana nemira. Najčešće se govori o 91 ubijenom. Prirodu nasilja oslikava i činjenica da su neki Nijemci koji nisu bili Jevreji ubijeni samo zato što je neko smatrao da "izgledaju kao Jevreji".

Kristalna noć uzrokovala je bijes širom svijeta. Diskreditovala je pronacističke pokrete u Evropi i Sjevernoj Americi, i vremenom dovela do njihovog opadanja. Mnoge novine su osudile ovaj zločin, a neki su ga poredili sa ubilačkim pogromima u carskoj Rusiji tokom 1880-tih. Sjedinjene Države su povukle svog ambasadora (ali nisu prekinuli diplomatske odnose) dok su druge vlade prekinule diplomatske odnose sa Njemačkom u znak protesta.

Progon i ekonomska šteta učinjena njemačkim Jevrejima nije stala sa ovim zločinom. Bili su takođe primorani da plate kolektivnu kaznu od 1 milijarde maraka nacističkoj vladi. Ovo predstavlja formu kolektivnog kažnjavanja, koje je Ženevskim konvencijama kasnije zabranjeno.

Kad je najavljivao nasilnu naplatu, jedan od najviših nacističkih zvaničnika Herman Gering, koji se još ranije zalagao za mjere protiv Jevreja, omaškom je opisao teške uslove kojima su bili izloženi Jevreji nakon Kristalne noći. "Njemačko će jevrejstvo kao kaznu za njihove gnusne zločine morati dati doprinos od jedne milijarde maraka. Svinja neće počiniti novo ubistvo. Uzgred, moram primijetiti da ne bih volio biti Jevrej u Njemačkoj."

Ova noć uvela je novu fazu u anti-semitskim aktivnostima nacističke partije i državnih aparata, vodeći do deportacija, i konačno istrijebljenja većine Jevreja koji su živjeli u Njemačkoj. Mada je u to vrijeme malo ljudi to znalo, pogrom kristalne noći je bio prvi korak u sistematskom progonu i masovnim ubistvima Jevreja širom evrope u onome što će postati poznato kao Holokaust.

 
< Prev   Next >
powered_by.png, 1 kB

Guestbook - Last Post

Adnan
I samo da zahvalim na informacijama sa vase stranice i meni je trebalo za seminarski.
mod_vvisit_counterToday85
mod_vvisit_counterYesterday281
mod_vvisit_counterThis week1696
mod_vvisit_counterThis month11367
mod_vvisit_counterAll2149660

Newsletter

Ako želite primati novosti sa našeg web-a prijavite se na Newsletter






Follow benevolencija on Twitter

© 2017 Jewish Community of Bosnia and Herzegovina