Jevreji BiH u doba Austrougarske Print E-mail

Zadnjih godina publikovani radovi Iljasa Hadžibegovića i Ferde Hauptmanna, koji se odnose na bosanskohercegovačko društvo u doba austrougarske uprave, donose relevantne podatke i ocjene o učešću Jevreja u privrednom životu zemlje. Medjutim, postoji potreba da se ova istraživanja nastave i prodube. Do sada korištene, inače, brojnim podatcima bogate statističke publikacije zemaljske uprave, kao i kazivanja savremenika sadržana u literaturi, imaju ograničenu upotrebu vrijednost za rekonstrukciju pojedinih socijalnih slojeva i njihovog nacionalno-konfesionalnog sastava. Biće potrebvno proširiti arhivska istraživanja na nove tematske oblasti. Dalje izučavanje privredne istorije, posebno trgovine i bankarstva, te posjedovnih odnosa kada je riječ o nekretninama, naročito u Sarajevu (istraživanja u katastru), pružiće kompleksniju sliku i o jevrejskoj zajednici, koja je bila socijalno slojevita i u svojim redovima, pored istaknutih pripadnika gornjih slojeva i intelektualnih zanimanja, imala i dosta gradske sirotinje. Učešće Jevreja u redovima radništva bilo je višestruko veće od njihovog udjela u ukupnom stanovništvu zemlje, ali je ono bilo osjetno manje nego što je iznosio procenat Jevreja medju stanovništvom gradova. Od 52.871 radnika zaposlenog 1907. u erarnim i privatnim preduzecima i radnjama broj Jevreja iznosio je 1.128 ili 2.2%. U preduzecima koja su pripadala zemaljskom eraru od ukupno 14.848 ukupno zaposlenih radilo je tada samo 146 Jevreja odnosno 1%, a u privatnim preduzecima od 38.023 zaposlena 982 su bili jevrejski radnici ili 2,6%. Jevreji su, s obzirom na njihov ukupan broj, bili značajnije zastupljeni medju radnicima u tekstilnoj industriji (10,5%), trgovini (7,9%) i grafičkoj industriji (7%). Inače, pada u oči daje mali broj Jevreja radio u erarnim preduzecima.5

Nakon okupacije 1878. uz postojeće sefardske vjerske opštine osnivaju se i opštine doseljenih austrugarskih Jevreja, Aškenaza. U Mostaru je postojala zajednička opština, dok jevrejska opština u Donjoj Tuzli, mada nije bila osnovana kao aškenaska, nije obuhvatila gotovo nijednog Sefarda. Sredinom devedesetih godina 19. stoljeća Sefardi su u Bosni i Hercegovini imali 17 opština i 16 sinagoga, te 9 rabina i 25 *itača molitvi (Vorbetern). U isto vrijeme austrougarski Jevreji imali su 3 opštine, 1 sinagogu, 2 zgrade u kojima su se održavale molitve , kao i dva rabina i jednog čitača molitvi. Sve su se opštine postepeno organizovale na modernijoj osnovi dobijajući od vlade odobrene statute, koji su bili dosta slični. Oni su propisivali obavezu vjernika naseljenih na teritoriji opštine da joj pristupe i plaćaju propisane priloge. U opštinama su vodjene matične knjige, a taj posao spadao je u dužnost rabina. U novim statutima bilo je izričito naglašeno pravo državnog nadzora nad radom opština. Za izbor i smjenjivanje rabina kao i učitelja u jevrejskim školama bilo je neophodno odobrenje Zemaljkske vlade, koja je sa vrlo skromnim sredstvima subvencionirala jevrejske ustanove. 6

U doba turske uprave Sefardi su osnivali privatne škole u mjestima gdje su imali veće opštine. Ove malobrojne škole bile su slične muslimanskim mektebima. Na njima su nastavu, koja se sastojala od čitanja tekstova na hebrejskom i podučavanja o ceremonijalu jevrejske religije, po pravilu, izvodili rabini na španjolskom jeziku. Pri kraju turske uprave Sefardi su u Sarajevu imali i jednu svoju srednju školu.7


 
< Prev   Next >
powered_by.png, 1 kB

Guestbook - Last Post

Adnan
I samo da zahvalim na informacijama sa vase stranice i meni je trebalo za seminarski.
mod_vvisit_counterToday49
mod_vvisit_counterYesterday705
mod_vvisit_counterThis week1607
mod_vvisit_counterThis month19186
mod_vvisit_counterAll2753654

Newsletter

Ako želite primati novosti sa našeg web-a prijavite se na Newsletter






Follow benevolencija on Twitter

© 2020 Jewish Community of Bosnia and Herzegovina