Jevreji BiH u doba Austrougarske Print E-mail

Austrougarska okupacija Bosne i Hercegovine značila je veliku istorijsku prekretnicu, koja je bila ne samo političke nego i socijalno-ekonomske i uopšte kulturno-civilizacijske prirode. Duboke promjene zahvatile su i jevrejsku zajednicu u Bosni i Hercegovini, a i ona je sama postala značajan faktor privrednog i kulturnog probražaje zemlje.

U okviru nastalih demografskih promjena uz domaće Sefarde, koji su uz srpske trgovce bili do 1878. glavni reprezentanti bosanskohercegovačke spoljne trgovine i glavni zajmodavci, stižu i Jevreji iz Monarhije, Aškenazi.

Njihove predhodnice dolaze sa austrougarskim trupama u toku same okupacione kampanje kao snabdjevači vojske životnim namirnicama i prevoznici, te kao agent trgovačkih kuća i trgovački putnici, među kojima su bili naročito brojni madjarski Jevreji. Vremenom su se Jevreji iz Monarhije, čija se brojnost povećala, proširili po bosanskohercegovačkim gradovima kao trgovci i krčmari. Oni se javljaju i kao osnivači prvih industrijskih preduzeća u zemlji. U procesu brze urbanizacije uključuju se u modernu izgradnju stanova, osobito u Sarajevu, koristeći mogućnost kupovine jeftinog građevinskog zemljišta u gradovima, kao i jeftinog poljoprivrednog zemljišta u Bosanskoj Posavini. I sefardski trgovci iz Sarajeva i drugih gradova uspješno se prilagođavaju novim prilikama. Oni sada i "orijentalnu" robu nabavljaju preko Save, te u znatnoj mjeri doprinose probražaju trdicionalnog bosanskohercegovačkog tržišta i ukupnoj modernizciji društva. '

Tokom vremena doseljeni Aškenazi dosegli su blizu trećine ukupne jevrejske populacije u Bosni i Hercegovini. Tako je 1895. od ukupno 8.213 Jevreja na Sefarde otpadalo 5.729 lica ili 69,76%, a na Aškenaze 2.484 osobe ili 30,24%. 2 Ni docnije se ovaj odnos nije bitnije izmjenio. Prema popisu iz 1910. broj Sefarada je iznosio 8.219 a Aškenaza 3.649 osoba. 3 Pri tome treba imati u vidu daje aškenaska grupacija bila srazmjerno svojoj brojnosti ekonomski znatno utjecajnija.

Zhvaljujući doseljavanju kao i prirodnom priraštaju broj Jevreja (Sefarada i Aškenaza) porastao je od 1879. do 1910. godine od 3.426 na 11.868, tj. za 246%, dok je kod pravoslavnih Srba, koji su jedini imali normalan demografski porast, isti iznosio 66%. U istom razdoblju udio Jevreja u stanovništvu Bosne i Hercegovine poreastao je od 0.29% na 0.62%, a kada je riječ samo o stanovnicima gradova taj se procenat popeo od 2% u 1879. na 4% u 1910. godini. Jevreji su bili gotovo isključivo gradski elemenat (93,66%. i to Sefardi 95,4% Aškenazi 89,7%). Bili su 1879. nastanjeni u 30, a 1910. godine u 62 bosanskohercegovačka grada, tako da od 66 gradskih opština samo u 4 nije bilo Jevreja (Gornji Vakuf, Glamoč, Čapljina Kreševo). Najviše ih je bilo u Sarajevu (6.397), u kome je živjelo više od polovone svih Jevreja u Bosni i Hercegovini (57,55%). U Sarajevu su Jevreji činili 12,32% svih stanovnika grada. Ukupno uzevši broj Jevreja u bosanskohercegovačkim gradovima porastao je od 1879. do 1910. godine za 227%, a bili su posebno zastupljeni u Banjaluci (321), Travniku (472), Bijeljini (429), Zenici (294), Mostaru (254), Višegradu (265) itd. Pri tome njihov udio u grupi trgovačko-prometno-novčarskih-veresijskih zvanja iznosio je 1910. jednu petinu. Položaj Jevreja u trgovačkom prometu nije bio niukakvom srazmjeru sa njihovim brojem. U njihovim se rukama koncentrisala glavnina uvozne i izvozne trgovine. Inače, kada je riječ o Jevrejima vlasnicima preduzeća i radnji, njih je u Bosni i Hercegovini bilo 1907. godine 1.262 ili 3%, a 1913.godine 1923 ili 3,6%.4


 
< Prev   Next >
powered_by.png, 1 kB

Guestbook - Last Post

Adnan
I samo da zahvalim na informacijama sa vase stranice i meni je trebalo za seminarski.
mod_vvisit_counterToday138
mod_vvisit_counterYesterday755
mod_vvisit_counterThis week1534
mod_vvisit_counterThis month11985
mod_vvisit_counterAll2256238

Newsletter

Ako želite primati novosti sa našeg web-a prijavite se na Newsletter






Follow benevolencija on Twitter

© 2017 Jewish Community of Bosnia and Herzegovina